Onlangs werden we benaderd door een ondernemer. Een mix van emoties dreef hem tot wanhoop. Enerzijds zat hij er doorheen omdat het veelbelovende horeca-project, waarin hij zich de laatste jaren met hart en ziel had ingezet, was mislukt. Anderzijds was hij ook boos omdat de belangrijkste investeerder hem persoonlijk aansprakelijk had gesteld voor het mislukken en nu zijn investering terugeiste.
De ondernemer was van middelbare leeftijd en had een jarenlange en succesvolle ervaring in de horeca. Niet iemand die zich snel laat verleiden door mooie verhalen, maar juist iemand die weet hoeveel werk, risico en onzekerheid er achter een succesvol horecabedrijf schuilgaat.
Het was zelfs de reden waarom de investeerder enkele jaren geleden graag met hem wilde samenwerken.
Er lag een ambitieus plan op tafel. Een verrassend horecaconcept op een bijzondere locatie. Er was enthousiasme, een businessplan en uiteindelijk ook een investeerder die kansen zag. Onze cliënt werd gevraagd om zijn kennis, ervaring en ondernemerschap in te brengen.
Zoals iedere ondernemer deed hij zijn huiswerk. Er werden prognoses gemaakt. Scenario’s doorgerekend. Kansen en risico’s afgewogen.
Niemand kon de toekomst voorspellen. Maar op dat moment waren de verwachtingen realistisch. Sterker nog, de investeerder vertrouwde juist op de ervaring van onze cliënt bij het nemen van zijn investeringsbeslissing.
Aan het begin leek alles op zijn plaats te vallen. Maar ondernemerschap laat zich niet altijd vangen in spreadsheets. De werkelijkheid bleek weerbarstiger dan verwacht. De verbouwing liep uit. Werd ook duurder. De opening was later, waardoor niet meer geprofiteerd kon worden van het drukke zomerseizoen. De exploitatie ontwikkelde zich ook anders dan gehoopt, vooral door hogere medewerkerskosten. Kortom, het project kwam niet van de grond zoals vooraf was voorzien. Uiteindelijk liepen de verliezen op en zat er niets anders op dan de zaak te sluiten.
De investeerder bleef achter met een aanzienlijk verlies. Het moment waarop zakelijke teleurstelling veranderde in een juridisch conflict. De investeerder stelde onze cliënt persoonlijk aansprakelijk voor de geleden schade. Volgens hem was de ondernemer verplichtingen aangegaan waarvan hij had moeten weten dat deze niet nagekomen konden worden.
Onze cliënt stelde ons de vraag die veel ondernemers zich in zo’n situatie zouden stellen.
“Kan een investering die verkeerd uitpakt er echt toe leiden dat ik privé moet betalen?”
Hoogste tijd om te kijken wat er aan de hand is.
Bij dit soort zaken zien we regelmatig dat de uitkomst van een project wordt verward met de kwaliteit van de beslissingen die eerder zijn genomen.
Het klinkt namelijk misschien logisch. Als een project mislukt, zal er toch ergens iemand een fout hebben gemaakt?
Maar juridisch ligt dat genuanceerder.
De vraag is namelijk niet of een investering uiteindelijk succesvol was. De vraag is of een bestuurder op het moment van zijn beslissing wist, of redelijkerwijs moest begrijpen, dat de onderneming haar verplichtingen niet zou kunnen nakomen.
En precies daar lag de kern van deze zaak. De rechtbank keek niet naar de kennis van vandaag, maar naar de situatie van toen. Welke informatie was beschikbaar? Welke verwachtingen waren redelijk? Welke risico’s waren bekend?
Uit het dossier bleek dat er destijds voldoende aanleiding was om vertrouwen te hebben in het project. Er waren prognoses opgesteld. Er was financiering beschikbaar. Er waren geen duidelijke aanwijzingen dat de onderneming haar verplichtingen niet zou kunnen nakomen.
Dat het project later anders verliep, maakte die oorspronkelijke afweging nog niet onverantwoord.
Ook voor de andere verwijten van de investeerder zag de rechtbank onvoldoende grond. Er was niet aangetoond dat onze cliënt bewust schuldeisers had benadeeld of vermogen had weggesluisd.
De conclusie van de rechtbank was daarom helder. Het project was mislukt. Maar dat betekent niet automatisch dat sprake is van persoonlijk verwijtbaar handelen. Onze cliënt werd niet aansprakelijk gesteld. De investeerder had kunnen weten dat er risico’s zijn die niet verwijtbaar zijn.
Een goede les.
Wat deze uitspraak laat zien, is dat ondernemen ruimte moet bieden om beslissingen te nemen zonder de zekerheid van de uitkomst. Ondernemers worden niet afgerekend op iedere verkeerde voorspelling. Wel op onzorgvuldigheid. Wel op het bewust nemen van onverantwoorde risico’s. Wel op situaties waarin men wist dat verplichtingen niet nagekomen konden worden. Dat verschil lijkt klein, maar is juridisch van groot belang.
Daarom adviseren wij ondernemers om belangrijke besluiten goed vast te leggen. Niet omdat je verwacht dat het misgaat, maar omdat je jaren later soms moet kunnen uitleggen waarom een beslissing destijds logisch en verantwoord was.
Want uiteindelijk kijkt een rechter niet naar de vraag of een ondernemer gelijk had.
Maar naar de vraag of hij op dat moment redelijk mocht denken dat hij gelijk had.
Heb je vragen over bestuurdersaansprakelijkheid, aandeelhoudersgeschillen of andere ondernemingsrechtelijke kwesties? Praat er eens over met Rob Beks van Beks Advocaten via r.beks@beksadvocaten.nl